Alışkanlık Tasarımı

Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Alışkanlık otomatik bir hale gelmiş ve yeterince tekrarlanmış bir davranıştır. Alışkanlık oluşturma süreci ise deneme ve yanılma yolu ile başlamaktadır. Yaşamımızda ne zaman yeni bir durum ile karşı karşıya gelsek beynimiz bir karar vermektedir. Örneğin; ‘’Buna nasıl cevap verebilirim?’’ bu sorulardan en çok ortaya çıkanlardandır. Bir sorun ile karşılaştığımızda onu nasıl veya hangi yollardan çözeceğimizden emin olamayız. Bu yüzden de beynimizdeki nörolojik aktivite bu süreçte yüksektir. Beyin durumu dikkatli bir şekilde ayırt eder ve nasıl bir davranış sergileyeceğimize dair bilinçli kararlar almamızı sağlar. Tonlarca yeni bilgiye ev sahipliği yapar ve her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlamamıza yardımcı olur. Öte yandan beyin, devamlı olarak en etkili hareket tarzını öğrenmeye çalışmaktadır.

Beklenmeyen bir ödül elde etmemizin ardından bir sonraki seferde stratejimizde değişikliğe gidebiliriz. Beynimiz ödülün çerçevesinde gerçekleşen olayları kataloglamaya başlamaktadır. Örneğin bizlere komut verebilir (bekle bir dakika, bu iyi hissettirdi gibi). İşte bu insan davranışının arkasındaki geri besleme döngüsüdür. Denemek, başarısız olmak, öğrenmek, farklılıklar görmek bunların başlıca örneğidir. Uygulamada, işe yaramayan hareketler ortadan kalkar ve yararlı eylemler birbiri ile pekişir. İşte bu durum bir alışkanlıktır.


Alışkanlık Nasıl Kalıcı Olur? Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Herhangi bir zaman diliminde bir problem ile karşılaştığınızda, beyniniz bunu çözme sürecinde otomatikleştirmeye başlayacaktır. Alışkanlıklarımız, devamlı bir şekilde karşılaştığımız problemleri ve stresleri açıklığa kavuşturan bir dizi otomatik çözümdür. Davranış bilimci Jason Hreha’nın da dile getirdiği gibi; ‘’Alışkanlıklar, çevremizdeki tekrarlayan sorunlara basit, güvenilir çözümler getirir’’.

Alışkanlıklar ortaya çıktıkça beyindeki aktivite seviyesi de azalmaktadır. Başarıyı tahmin eden ipuçlarını kilitlemeyi ve her şeyi ayarlamayı öğrenirsiniz. Önünüzdeki zamanlarda buna benzer bir durum ile karşılaştığınızda ne arayacağınızı tam olarak bilirsiniz. Bir durumun her açısını analiz etmeye artık gerek yoktur. Beyin deneme yanılma sürecini atlayarak zihinde belli başlı kurallar oluşturur.

Durum sona erdiğinde ise bu bilişsel senaryolar otomatik bir şekilde takip edilir. Öte yandan ne zaman stresli hissediyorsanız, olaydan kaçınmaya çalışırsınız. Örneğin anneniz size ders çalışın der fakat odaya gittiğinizde ders çalışmak yerine oyun oynayabilirsiniz. Odanın kapısı bir anda açıldığında ise video oyun denetleyicisini kapatabilirsiniz. Bir kez gerekli çabayı gerektiren bir seçim artık otomatik bir hal almıştır. Böylece bir alışkanlık ortaya çıkmış olur.


Beyin Neden Alışkanlıkları Hatırlar? 

Alışkanlıklar, deneyimlerden öğrenilen zihinsel kestirme bir yoldur. Diğer bir yandan alışkanlık, geçmişte bir problemi çözmek için daha önce izlediğiniz adımların sadece bir anısıdır. Şartlar uygun olduğunda bu hafızayı çizebilir ve otomatik olarak aynı çözümü uygulayabilirsiniz. Beynin geçmişi hatırlamasının en önemli nedeni gelecekte neyin ne işe yarayacağını tahmin etmesidir.

Alışkanlık oluşumu oldukça yararlı bir durumdur. Bunun nedeni ise bilinçli beyinin tıkanıklığıdır. Tek seferde sadece bir soruna odaklanabilir. Sonuç olarak da beyin her zaman en önemli olan ne olursa olsun, bilinçli dikkatinizi korumak için çalışmaktadır.

Mümkün olduğunda da bilinçli zihin görevleri yapmak için bilinçli olmayan zihinle çalışmaktan otomatik bir şekilde vazgeçmeyi seçer. Bu da alışkanlık ortaya çıktığında oluşan bir durumdur. Alışkanlıklar bilişsel yükü ve zihinsel kapasiteyi azaltmaktadır. Bu sayede dikkatinizi diğer işlere ayırabilme şansına sahip olabilirsiniz.


Alışkanlık Ne Derecede Faydalı?

Alışkanlıklar özgürlüğü kısıtlamamaktadır. Aksine onları ortaya çıkarmaktadır. Aslına bakacak olursak alışkanlıklarına sahip olmayan insanlar genellikle en az özgürlüğe sahip onlardır.

  • İyi öğrenme alışkanlıkları olmadan, her zaman kesin doğruyu arama çabasında olabilirsiniz.
  • İyi sağlık alışkanlıkları olmadan, her zaman her problemde yeni bir arayışa girmek zorunda kalabilirsiniz.
  • İyi finansal alışkanlıklar olmadan, her zaman bir sonraki dolar için mücadele edecek seviyeye geleceksiniz.
  • Her zaman kolay işler hakkında karar vermek zorunda kalabilirsiniz. Örneğin; faturaları ne zaman ödeyeceğim ya da ne zaman çalışmalıyım gibi.

Yalnızca yaşamın temellerini kolaylaştıracak özgür düşünce ve yaratıcılık için gerekli zihinsel alanı oluşturabilirsiniz. Bu durum aksine alışkanlıklarımız arandığında ve yaşamın temelleri ele alındığında ve gerçekleştirildiğinde, zihniniz yeni zorluklara odaklanmakta ve bir sonraki sorunları çözmekte özgürdür. Günümüz yapı alışkanlıkları, gelecekte istediğinizin daha çoğunu yapmanıza fırsat sağlar.


Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Ebeveynlikte Alışkanlık Tasarımı Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Geçmişten günümüze çocuklar anne ve babasından ne gördü ise o şekilde davranışlar göstermeye meyilli olmaktadır. Bundan kaynaklı en mühim ve basit öğrenme yöntemlerden biri olarak taklit etme en ön safhalarda yer alır. Kısacası anne ve babanın davranışları çocuklar için taklit edilecek davranışlardır.

Eğer bazı huylarımızı tüm çabalarımıza rağmen değiştiremiyorsak neticelere değil sürece konsantre olmalıyız. Böylece çocuklarımız için belirli huylarımızı ve huylarımızın düzeneğini onlar için şekillendirmemiz daha olası bir hal alır. Bu konuda başarılı olmanız için belirli başlıklar belirledik. Hadi gelin ilk başlığımıza bakalım.

  1. Tek Alışkanlığa Konsantre Olmak Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Normal süreçte bir alışkanlığın bünyemizde yer edinmesi 66 gün gibi süreç almaktadır. Çocuğumuza aşılamak istediğimiz alışkanlıkların çoğunu aynı süreçte gerçekleştirmeye çalışmanın yerine çocuğumuzun eğleneceği ve kendine uyumlu olan alışkanlardan başlamayı tercih edebiliriz.

Zevk almadığımız durumları normal olarak devam ettirmek istemeyiz. Çocuklarımızda aynı şekilde bizler gibidir. Onlar için önemli olan alışkanlık kazanırken eğlenmeleridir.  Devamında ise alışkanlıkları net bir şekilde oturduktan sonra çocuklarımız otomatik olarak ikinci ve daha sonra üçüncü alışkanlığa geçecektir. 😊

  1. Cezbedici Alışkanlıklar Seçmek

Çocuğumuza alışkanlık kazandırırken çok sevdiği ve istediği kitapları alarak kolayca kitap alışkanlığı kazandırabiliriz. Hem kitabı ona okurken hem de çeşitli oyunlarla dikkatini kitaba toplayabiliriz. Unutmayalım ki merak edip, bir işi severek yapmak alışkanlık kazanmanın ana noktalarıdır.

  1. Rutin Oluşturmak Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

Öncelikle bir rutin oluşturacaksanız aile içerisinde yer alan tüm herkesin bu düzeni net bir şekilde anlaması ve devamlı şekilde uygulaması çok büyük önem taşımaktadır. Çocuklar karnını doyurduktan ve oyunlarını oynamasının ardından ne zaman mutlu hissederlerse o zaman alışkanlığı için bir adım atmalısınız. Bunun sebebi ise araştırmalara göre mutlu hissettikleri ve daha az yorgun oldukları zamanlarda bir alışkanlığı algılama oranları çok daha güçlü olmaktadır. Bu durumları daha iyi anlamanız için size cevaplamanız gereken sorulardan oluşan bir tablo oluşturmak istedim.

Sorulması Gereken Soru Verilmesi Gereken Cevaba Bir Örnek
Ne Zaman? (Neden Önce? Neden Sonra?) Ali dersten geldikten sonra karnını doyurur ve ardından yemek yiyerek, legolarıyla oyun oynar. Bunları ise çizgi film izlemeye oturmadan önce yapar.
Kiminle? Çocuğunuz her gün aynı kişiyle aynı uygulamayı yapmaktan keyif alacak mı? Peki alıştığı kişi olmadığı zaman kiminle rutinine devam edecek? Örneğin; pazartesi ve salı annesi ile beraber. Perşembe ve cuma babası ile beraber. Hafta sonları ise kardeşiyle beraber.
Nasıl? (ORTAM VE MİKTAR) Oturma odasında, masada oturak gerçekleştireceğiz. Öncelikle beraber 10 dakikalık bir kitap okuması gerçekleştireceğiz ardından 5 dakika çocuğum bana okuyacak. Böylece her gün 15 dakika kitap okuyacağız.

  

  1. Ödül Vermek

Tüm bu alışkanlıkları yaparken gösterdiği çaba için ona bazı zamanlar ödül vermelisiniz. Böylece çocuğunuz her gün bu çabayı gösterecektir ve süreç olduğundan daha mühim bir hale gelecektir.

Son olarak ise tüm bunlardan sonra alışkanlıkları daha görünür kılarak çocuğunuzun hayatının tam ortasına yerleştirmelisiniz. Alışkanlıklar net bir şekilde kazandırılana kadar gerginlik unsuru durumuna getirmemelisiniz. Eğer böyle bir durum gerçekleşirse çocuğunuz ona kazandırmak istediğiniz alışkanlıktan uzaklaşacaktır. Size vereceğimiz tavsiyelerden en önemlisi alışkanlık sürecinde maksimum eğlenceye ve verime odaklanmalısınız. 😊

Alışkanlık Tasarımı ile ilgili daha detaylı bilgi için Kubist.Net’in ücretsiz eğitimlerine katılabilirsiniz. Alışkanlık Tasarımı ile Değişim

 

Cevap bırakın