Psikolog Özlem Ünde

PSİKOLOJİK ŞİDDET NEDİR?

PSİKOLOJİK ŞİDDET NEDİR?

Şiddet hayatımızın her alanında karşımıza çıkan baskı ve güç kullanılarak kişide fiziksel ve ruhsal yaralar açan bireysel ve toplu eylemlerdir. En yaygın görülenler ise fiziksel şiddet, duygusal şiddet, cinsel şiddet ve ekonomik şiddettir. Şiddet türleri arasında en zor fark edilen şiddet türü duygusal bir başka deyişle psikolojik şiddettir. ‘Hayatınızda hiç şiddete uğradınız mı?’ sorusuna pek çok kişi genellikle fiziksel şiddeti düşünerek hayır cevabını veriyor ancak detaylandırdığımızda her birinin hayatlarında en az bir kez psikolojik şiddete maruz kaldığı görülüyor. Psikolojik şiddet fiziksel şiddet gibi görünür somut bir durum olmadığından genellikle göz ardı ediliyor. Pek çok noktada ise çok yaygın olduğu için normalleştiriliyor.


Psikolojik şiddetin en yaygın görülen örnekleri bağırmak, eleştirmek, yargılamak, kıyaslanmak, küçük düşürmek, alay etmek, aşağılamak, suçlamak, kıskançlık, küsmek sayılabilir. Etrafımızdaki hemen hemen her ilişkide bunlardan biri ya da birkaçı göründüğünden biz bize bunlardan birine bile maruz kaldığımızda genellikle bu durumu normalleştirir ve şiddet olarak görmeyiz.  Düzenli bir şekilde psikolojik şiddete maruz kalmak kişinin zamanla kendini yetersiz ve değersiz görmesine neden olur. Kişi kendine olan özsaygısını, özgüvenini yitirir. Hatta zamanla bu söylemleri içselleştirir ve kendini başka birine gerek kalmadan cezalandırmaya başlar. Hata yaptığında kendini suçlar, istemediği bir şeyi yapmamak için hayır dediğinde suçluluk duyar, zamanla başarısızlıktan korkar hatta başarısızlıktan korktuğu için pek çok işe en başta kendine güvenmediği için başlamaz. Kendinden uzaklaşır, kendi değerliliğini diğerlerinin söylemlerine göre belirler. Örselendiği ve bunu da normalleştirdiği için kendisine ancak sesini çıkarmazsa, diğerlerinin isteklerini yerine getirirse yani boyun eğerse değer verileceğini düşünmeye başlar. Psikolojik şiddete maruz kalanların en çok karşılaştıkları durumlardan biri ise süreç içerisinde tahammüllerini yitirmeleri sonucu yaşadıkları öfke patlamalarıdır. Şiddete maruz kalmaları ve sesleri çıkaramamaları öfkelerinin iç dünyalarında birikmesine ve hiç olmadık zamanlarda veya öfkenin muhatabı olmayan kişilere karşı veya nesnelere karşı bu öfkeyi dolaylı ya da pasif yansıtmalarına sebep olur. Psikolojik şiddete maruz kalan kişiler arsında Klinik olarak ise depresyon ve anksiyete en sık görülen rahatsızlıklar arasındadır.


Psikolojik şiddeti özellikle romantik ilişkilerde en başta fark etmek oldukça değerlidir çünkü bu şiddet türü olası diğer şiddet türlerinin başlangıcı adeta bir habercisi olabilir. Psikolojik şiddeti tanımak için o hisleri iyi tanımlamak önemlidir.  Psikolojik şiddete uğrayıp uğramadığınızı aşağıdaki söylemlerin en az birine bile evet cevabını vermeniz ile anlayabilirsiniz.

  1. Eşim/ partnerim ailelerimiziz, arkadaşlarımızın yanında beni küçük düşürür
  2. Sıklıkla beni eleştirir, yaptığım çoğu şeyi beğenmez.
  3. Yaptığım en ufak hatayı bile yüzüme vurur ve bana yetersiz hissettirir.
  4. Söylemleri ile sizin onu hak etmediğinize inandırır, size her an sizi terk edebilirmiş gibi hissettirir.
  5. Sizin üzerinizden küçük düşürücü şakalar yapar, siz kırıldığınızı dile getirdiğinizde sizi alıngan olmakla suçlar.
  6. Sizi yokluğu ile cezalandırır, size günlerce küser, iletişim ihtiyacınızı cevapsız bırakır.
  7. Sevgi veya ilgi istediğinizde sizi aşırı duygusal olmakla suçlar.
  8. Seçimlerinizde zevksiz vs. gibi sıfatlar yakıştırarak sizin için en iyi olanı onun seçebileceğini size söyler.
  9. Herhangi bir konuda kendi haksızlığını kabul etmez, özür dilemez.
  10. Tehdit eder, bu tehditleri sizin iyiliğiniz için söylediğini dile getirir.
  11. Hayata dair planlarımla, hayallerimle alay eder.
  12. Yaptıklarını, aldığı hediyeleri veya eve yaptığı masrafı ilk fırsatta yüzünüze vurur ve yapmamakla tehdit eder.
  13. Çevrimiçi neden olduğunuzu, kimlerle iletişim halinde olduğunuzu sorgular, güvenmek için onu ikna edici (fotoğraf atmak, ekran görüntüsü atmak vs.) eylemlerde bulunmanızı ister veya olduğunuz yere ansızın çıkıp gelir buna sürpriz der.
  14. Ekonomik anlamda ona muhtaç olun diye sizi maddi anlamda kontrol etmeye çalışır. Yaptığınız alışverişlerin gereksiz olduğunu ima edip sizi suçlu hissettirir. Sizin çalışmamanız gerektiğine dair beklentilerini dile getirir.
  15. Söylemlerinizi, davranışlarınızı kontrol altında tutmak ister.
  16. Onsuz bir yere gitmek istediğinizde veya arkadaşlarınız, aileniz ile vakit geçirmek istediğinizde size suçlu hissettirir.
  17. Özel anlarınızı veya sizin samimiyetle anlattığınız zayıflıklarınızı başkalarının yanında veya baş başa kaldığınızda alaycı bir tavırla yüzünüze vurur.
  18. Kendi yaşadığı olumsuzlukların veya mutsuzluğun faturasını hiç ilginiz olmasa bile size keser.
  19. Sebepsiz kıskançlıkları ile üzerinize baskı kurar.
  20. Onun yanında kendiniz olmaktan tereddüt ediyorsanız psikolojik şiddete maruz kalıyorsunuz demektir.

Psikolojik şiddete maruz kaldığınızı fark ettiğinizde yapabileceğiniz en doğru eylem net sınırlarınızı belirlemek ve bu sınırları çekmektir. Sınırları koyduktan sonra asıl önemli olan ise tutarlı ve kararlı bir şekilde sınırlarınızı ihlal eden eyleme karşı dik durmak ve sınır ihlalinin sonucunu yansıtmaktır. Doğru sınırları nasıl çekeceğimizi bilmiyorsak en faydalısı bu konuda yardım almak, bu konu hakkında araştırmak ve üzerinde çalışmaktır. Psikolojik şiddete uğradığımızı fark ettiğinizde bunu saklamak gizlemek yerine ailenize arkadaşlarınıza yakın çevrenize bu durumdan bahsedin. Bir başka önemli nokta ise kendi ihtiyaçlarınızı fark etmek olacaktır. Sıklıkla kendinize ihtiyaçlarınızı hatırlatın. Şiddet sarmalına sıkışıp kalmayın, ileride düzelir umudu ile kendinizi daha fazla bu kuyuya itmeyin. Gerektiğinde ilişkiyi bitirin ve her koşulda mutlaka profesyonel yardım alın.

 

Klinik Psikolog Özlem Ünde / [email protected]

Önceki Gönderi

Cevap bırakın